Джозеф Джаггер: Монте-Карлолағы рулетка стратегияһы
Йоркширҙан сыҡҡан туҡыма эшҡыуары, ҡайһы бер һандарҙы өҫтөн күргән тәгәрмәстәр һәм егерме йыл һуңлап беренсе тапҡыр баҫылған хикәйә.

Брэдфорд янынан сыҡҡан туҡыма эшҡыуары Джозеф Хобсон Джаггер (1830–1892), һөйләүҙәренсә, яҡынса 1880 йылда Монте-Карлола тәгәрмәстәрҙең һөҙөмтәләрен яҙҙырып һәм йыш сыҡҡан һандарға ставка ҡуйып, яҡынса £80 000 отҡан. Был отош тураһында бер гәзит йәки казино яҙмаһы ла һаҡланмаған. Хикәйә 1901 йылғы китапҡа, ғаилә ривәйәтенә һәм 1884 йыл менән билдәләнгән бүләк асҡысына таяна.
Документтар нимә күрһәтә
Джозеф Хобсон Джаггер 1830 йылдың 2 сентябрендә Брэдфорд менән Галифакс араһындағы Шелфта тыуған. Егерме йәшендә ул Матильда Таунендҡа өйләнгән, уларҙың дүрт балаһы булған. Ул ғүмере буйы туҡыма сауҙаһында эшләгән: склад хеҙмәткәре, нигеҙ еп шырлаған предприятиеның компаньоны, Манчестерҙа туҡыма биҙәүсе булып. 1861 йылғы халыҡ иҫәбе уны мамыҡ һәм туҡыма агенты, ә 1881 йылғы васыяты фабрикант тип атай. Бер документ та уны инженер тип атамай. Был һүҙ һәм «механик» һүҙе Монте-Карло тураһындағы китаптарҙан килә.
1860 йылдың апрелендә уның Манчестерҙағы эше бөлгөнлөккә төшкән, һәм London Gazette уны Ланкастер ҡәлғәһендә эше ҡаралырға тейешле түләүгә һәләтһеҙ бурыслылар исемлегенә индергән. Уның иң кесе балаһына ике йәш булған. Уның биографы Энн Флетчер, уның ҡәрҙәшенең ейәнсәренең ейәнсәре һәм мираҫ тарихсыһы, был белдереүҙәрҙе тапҡан һәм ғаиләнең ун биш йылдан һуң да бурыстарын түләп йөрөгәнен асыҡлаған. 1880 йәки 1881 йылда бөлгөнлөк булыуын ул тапмаған, бер нисә гәзит шунан бирле уны шул йылдарға ҡуйһа ла.
Хикәйә тәүге баҫмала
Иң тәүге тасуирлама — Виктор Бетеллдың «Monte Carlo Anecdotes and Systems of Play» (1901) китабы. Бетелл уны «Джаггерс», йоркширлы һәм һөнәре буйынса механик тип атай, исемен дә, йылын да әйтмәй. Уның һөйләүенсә, Джаггерс алты писарь яллаған, уларҙы төрлө өҫтәлдәргә ултыртып, көн буйы һәр һанды яҙҙырған һәм бер айҙан һәр тәгәрмәстә көсһөҙ урын тапҡан. Ул һәм уның кешеләре £120 000 отҡан. Казино тәгәрмәстәрҙе һәр төн өҫтәлдән өҫтәлгә күсерә башлаған, ә Джаггерс уларҙы бәләкәй билдәләр — һыҙат йәки буяуҙағы тап буйынса айырған. Ул отоштоң £40 000-ын юғалтҡан һәм яҡынса £80 000 менән киткән, был ул замандағы фунтҡа 25 франк курсы менән ике миллион франк. Бетеллдың берҙән-бер датаһы — былар барыһы ла «егерме йылдан ашыу элек» булған.
Бетелл ваҡиғанан ике тиҫтә йыл үткәс яҙған һәм бер шаһитты ла атамай. Флетчер урындағы, милли һәм сит ил матбуғатын ҡараған һәм отош тураһында бер хәбәр ҙә тапмаған, ә уның атаһы казиноға хат яҙғас, уға шул осорҙағы ҡағыҙҙарҙың юҡ ителгәнен әйткәндәр.
Хикәйә нисек үҫкән
Һәр һуңғы автор берәй нәмә өҫтәгән, һәм күпселек кеше тап шул өҫтәмәләрҙе белә.
Ул унда ҡасан булған
Флетчер беренсе сәфәрҙе дүрт дәлил буйынса 1880 йәки 1881 йыл менән билдәләй. 1881 йылдың апрелендәге халыҡ иҫәбендә Джаггер үҙ хужалығында юҡ, унда ғаилә башлығы итеп ҡатыны яҙылған. 1881 йылдың авгусындағы бер документ уны Брэдфордтағы Гривз-стрит, 6 адресында күрһәтә, был йортто ул шул йылда һатып алған, ә октябрҙә ул мөлкәтле кешенең васыятын яҙған. Дүртенсеһе — һаҡланып ҡалған берҙән-бер әйбер, ғаиләлә һаҡланған бүләк ҡумтаһындағы иҫтәлекле асҡыс. Уның «дуҫтарынан һәм хайрандарынан» тигән яҙыуы Монте-Карлола рулеткала банкка ҡаршы «дүрт йыллыҡ осорҙағы» уңыштары тураһында һөйләй һәм 1884 йылдың 1 майы менән билдәләнгән.
Флетчер быны бер аҙна түгел, ә яҡынса 1880–1884 йылдар араһындағы бер нисә сәфәр тип аңлай. Ул күпме күҙәткәне һәм күпме уйнағаны бер ҡайҙа ла яҙылмаған.
Уның менән кем барған
Бетеллдың алты писарын бер нимә лә раҫламай, һәм Флетчер ул саҡта залда дүрт-биш кенә рулетка өҫтәле булғанын билдәләй. Бер ғаилә ривәйәте, һуңынан юҡ ителгән хаттарҙы күргән дуҫы яҙып алғанса, уның менән өлкән улы Альфред барған тип һөйләй. Флетчер һуңыраҡ аңлатылмаған байлығына таянып, туғанының улы, тимер юл машинисы Оутс Джаггерҙы ла өҫтәй; был — уның фаразы. Ғаиләнең икенсе тармағы гел уның мастеры менән барғанын һөйләгән. Сәфәр өсөн аҡса туғандарҙан бурысҡа алынған, уларҙың береһе, ҡәрҙәше, бурысы ҡайтарылған кеше итеп аталған.

Казино нимә эшләгән
Бында ла тәүге сығанаҡ — Бетелл. Ул казино башта тәгәрмәстәрҙе һәр төн өҫтәлдән өҫтәлгә күсерә башлаған, ә был ярҙам итмәгәс, уларҙы эшләгән Париж фирмаһына кеше ебәргән ти. Фирма күсмә айырғыстары булған яңы тәгәрмәстәр йыйылмаһын эшләгән, шулай итеп бер көндө нулгәтәгәрмәсНульБер ниндәй тигеҙ түләүле, дюжинаға йәки бағанаға ставка ла ҡапламаған берҙән-бер йәшел күҙәнәк; казино өҫтөнлөгөнөң сығанағы. Шулай уҡ: бер нуль, 0.Тулыһынса уҡыу → ҡаршы торған күҙәнәкйыһазКүҙәнәкРотордағы 37 номерлы бүлектең береһе. Шулай уҡ: ояҡ, соҡорсоҡ.Тулыһынса уҡыу → икенсе көндө башҡа урында торорға мөмкин булған. 1930-сы йылдарҙа Монте-Карлолағы International Sporting Club-ты етәкләгән Половцов та шуны уҡ әйтә: алмаштырыла торған өлөштәре булған яңы тәгәрмәстәр, көн һайын бутап ҡуйылған. Иҫке тәгәрмәстәр төҙәтелмәгән, ә алыштырылған.
Һәр тәгәрмәсте иртән кимәл менән тикшереү яҡшы раҫланған. Адольф Смит быны яҡынса 1912 йылда күргән, ә Половцов 1937 йылда тасуирлаған. Уларҙың береһе лә был Джаггерҙан башланған тип әйтмәй, һәм бер казино документы ла был саралар уның менән бәйле тимәй.

Тайпылыш күпме ҙур булырға тейеш
Хикәйәлә һөйләнгәнсә, Джозеф Джаггерҙың рулетка стратегияһы тәгәрмәс өҫтөн күргән һандарға ставка ҡуйыу булған, ә был билдәле бер сиктән һуң ғына килем килтерә. Бер һанға ставкаставкаБер һанға ставкаБер генә һан, 35:1 түләй.Тулыһынса уҡыу → 35-кә 1 түләй, шуға күрә уға ставка берәй нәмә килтерһен өсөн һан 36 әйләнештә бер тапҡырҙан йышыраҡ сығырға тейеш. Ғәҙел бер нулле тәгәрмәстә ул 37 әйләнештә бер тапҡыр сыға.
Писарҙар бер тәгәрмәсте бер ай буйы көнөнә 500 әйләнеш менән яҙған тип фараз итәйек: 15 000 әйләнеш. Ғәҙел һан яҡынса 405 тапҡыр сығыр ине, ± 20. 465 тапҡыр сыҡҡан һан шундай өс «±»-ҡа алда булыр ине, ә бер бәхет кенә быны тиерлек бер ҡасан да бирмәй. Ундай һан яҡынса 32 әйләнештә бер тапҡыр ота, ә уға ставка 11,6% килтерә: һәр ҡуйылған 32,3 фишкааҡсаФишкаБилдәле сумманы аңлатҡан фишка, ставка яһау өсөн өҫтәлгә ҡуйыла. Шулай уҡ: check.Тулыһынса уҡыу → өсөн 36 фишка кире ҡайта. Бер ай түҙем һанау шундай ҙурлыҡтағы етешһеҙлекте табыу өсөн етә, ә күпкә бәләкәйерәген табыу өсөн аҙ. Көнөнә 500 әйләнеш — иҫәп өсөн фараз ғына; был өҫтәлдәрҙең ниндәй тиҙлек менән эшләгәнен бер кем дә яҙмаған.
Һуңынан
Джаггер һарай һатып алмаған. 1881 йылда ул Брэдфордтың Литл-Хортон районында Гривз-стрит, 6 йортон, ә киләһе ун йыл самаһында, Флетчер иҫәбенсә, яҡында кәмендә утыҙ ике блоклы йорт һатып алған, уларҙы ҡуртымға биргән йәки уларҙа туғандары йәшәгән. Ул аҡсаның яҡынса өстән бер өлөшөн уның менән барған ике ир-атҡа биргән тип һанай. Уның ҡасан да булһа отошто асыҡтан-асыҡ иғлан итеүе тураһында бер билдә лә юҡ. Ул 1892 йылдың 25 апрелендә Гривз-стрит, 25 йортонда 61 йәшендә вафат булған; үлем тураһындағы таныҡлыҡта диабет күрһәтелгән. Ул тыуған урынына яҡын Шелфтағы Бетел часовняһында ерләнгән. Уның мөлкәтенең таҙа ҡиммәте £1 710 булған.
Йыр
«The Man Who Broke the Bank at Monte Carlo» йыры беренсе тапҡыр 1892 йылда, Джаггер вафат булған йылда, башҡарылған, һәм уның ғаиләһе оҙаҡ ваҡыт был йыр уның тураһында тип ышанған. Улай түгел. Фред Гилберт уны гәзиттәрҙе тултырған 1891 йылғы Чарльз Уэллс серияһынан һуң яҙған («Банкты емергән кеше» битен ҡарағыҙ). Чарльз Кингстон 1925 йылда шуны уҡ билдәләгән: дан йоркширлынан һуң килгән алдаҡсыға эләккән.
Һорауҙар
Моғайын, ул ҙур сумма отҡан: ғаиләнең 1884 йылғы асҡысы, уның көтмәгәндә мөлкәт һатып ала башлауы һәм Бетеллдың тасуирламаһы барыһы ла шуға күрһәтә. Суммаларҙы, алты писарҙы һәм туғыҙ һанды раҫлап булмай.
Флетчер генеалогтар алыҫ туғанлыҡ булыуын фаразлаған тип кенә әйтә. Бер ниндәй шәжәрә лә баҫылмаған.
Уның мөлкәте таҙа £1 710 булған. Флетчер буйынса, ул ваҡытҡа аҡса йорттарға һәм ғаиләһенә бүләктәргә киткән булған.
Көлкө өсөн тәнәфес

Отоштан асҡыс һәм бер рәт йорт ҡалған. Ентеклелектәр һуңыраҡ килгән.
Сығанаҡтар
- Fletcher, A. From the Mill to Monte Carlo.
- Fletcher, A. “The true story of the man who broke the Monte Carlo bank: Joseph Hobson Jagger.”
- Bethell, V. Monte Carlo Anecdotes and Systems of Play.
- Kingston, C. The Romance of Monte Carlo.
- Polovtsoff, P. Monte Carlo Casino.
- Smith, A. Monaco and Monte Carlo.
- Quinn, R. The Man Who Broke the Bank at Monte Carlo.